MİZZÎ, MUHAMMED b. AHMED kimdir?

Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Abdirrahîm el-Mizzî (ö. 750/1349) Mısırlı astronomi âlimi ve muvakkit.

Hayatı hakkında yeterli bilgi yoktur. Kahire’de yetişti ve İbnü’l-Ekfânî’nin derslerine devam etti. Bu sırada kıraat ilmi üzerinde yoğunlaşıp eş-Şâtıbiyye’yi ezberledi ve kırâat-i seb‘adan icâzet aldı. Daha sonra matematik ve astronomiye yönelerek bu alanlarda kendinden söz ettirecek bir düzeye ulaştı. Mizzî’nin şöhreti daha çok usturlap ve rubu‘ tahtası yapımındaki ustalığından kaynaklanmaktadır. Yay yapımında da ustaydı. Pratik fonksiyonlarının ötesinde büyük sanat değeri taşıyan onun elinden çıkma aletler piyasa fiyatlarının çok üzerinde satılmaktaydı. Bunlardan bazı örnekler çeşitli müze ve kütüphanelerde mevcuttur. Mısır’dan Suriye’ye giderek önce Rebve şehrinde, ardından Dımaşk’taki Emeviyye Camii’nde muvakkitlik yapan Mizzî mekaniğin (hiyel) otomatları üzerinde de çalıştı, aynı zamanda nazım ve nesir olmak üzere edebiyatla da ilgilendi. Deneyleri sırasında güneşe çok bakması gözlerini etkilemiş, sadece bir gözüyle biraz görür olmuştur. Öğrencileri arasında Kudüs’te muvakkitlik yapan Zeynüddin Ebû Bekir b. Muhammed et-Temîmî el-Kerekî’nin adı anılmaktadır. Astronomik aletlerin yapım ve kullanımıyla ilgili önemli eserler kaleme alan Mizzî 750 yılının başlarında (1349) vefat etti.

Eserleri. 1. er-Risâletü’l-usturlâbiyye  2. Nuhabü’l-elbâb fi’l-‘amel bi’l-usturlâb 3. Keşfü’r-reyb fi’l-‘amel bi’l-ceyb  4. Nazmü’l-lü’lü’i’l-mühezzeb fi’l-‘amel bi’r-rub’i’l-müceyyeb. 5. er-Ravzatü’l-muzhirât fi’l-‘amel bi-rub’i’l-mukantarât 6. Risâle fi’l-‘amel bi’l-âleti’l-mücenneha 7. Risâle fi’l-‘amel bi’r-rub’i’l-matvî  8. Risâle fi’l-’amel bi’r-rub’i’l-musattar 9. Muhtasar fi’l-‘amel bi-rub’i’d-dâ’ire 10. Cedâvîlü mîkatiyye. 11. el-Eşkâlü’ş-şâhiyye fi’l-‘amel bi’l-mukantarat 12. Risâle fi’d-dâ’ireti’l-Hindiy