KÂŞÎ kimdir?

Gıyâsüddîn Cemşîd b. Mes‘ûd el-Kâşî (ö. 832/1429) Uluğ Bey’in ilmî çevresine mensup matematikçi ve astronom.

Kâşân’da doğdu; Fars menşeli bir aileye mensuptur. Önceleri tıpla ilgilenmesine rağmen astronomi ve matematiğe duyduğu merak asıl mesleğini ikinci plana itmesine yol açtı. Astronomi alanında Kâşî, öncelikle Nasîrüddîn-i Tûsî’nin Zîc-i İlhânî’sini güncelleştirerek Zîc-i Hâkanî adıyla yeniden düzenlemiştir. Ayrıca gök cisimlerinin hacmi ve mesafeleri hakkında ince hesaplamalar yapmış, bu konuda iki alet geliştirmiştir. Eserleri. 1. Süllemü’s-semâ´ fî halli işkâlin vakaa fi’l-mukaddimîn fi’l-ebâd ve’l-ecrâm. Gezegenlerin mesafe ve hacimlerinin hesaplanmasına dair olan eser vezir Kemâleddin Mahmûd’a sunulmuştur. 2. Muhtasar der İlm-i Heyet (Risâle der Heyet). Timur hânedanından Sultan İskender’e sunulmuştur. 3. Zîc-i ?â?anî der Tekmîl-i Zîc-i İl?ânî. Nasîrüddîn-i Tûsî’nin Zîc-i İl?ânî’sini tamamlayıcı nitelikte altı makaleden oluşmaktadır. 4. Risâle der Şer?-i Âlât-ı Ra?ad. 818’de (1415) yazılarak Sultan İskender’e ithaf edilmiştir. Ancak bu şahsın Timur hânedanından Şîraz Emîri İskender mi yoksa Karakoyunlu Türkmen Beyi İskender mi olduğu tartışmalıdır. 5. Nüzhetü’l-?adâ?i? fî keyfiyyeti ?an?ati’l-âleti’l-müsemmâ bi-?aba?i’l-menâ?ı?. Kendi icadı olan iki astronomi aletini tanıttığı eserin ilk şekli Kâşân’da 1416’da, genişletilmiş ikinci şekli 1426’da Semerkant’ta kaleme alınmıştır.